Spis treści
Szacuje się, że nawet co trzecia osoba dorosła doświadczy zaburzeń lękowych na pewnym etapie życia. To jedne z najczęściej występujących problemów zdrowia psychicznego, które – odpowiednio wcześnie rozpoznane – można skutecznie leczyć.
Czym są zaburzenia lękowe?
Zaburzenia lękowe to grupa schorzeń psychicznych, w których uczucie niepokoju i strachu jest nieproporcjonalne do sytuacji oraz utrzymuje się przez dłuższy czas. Objawy mogą stopniowo się nasilać i wpływać na życie zawodowe, rodzinne oraz społeczne.
Nieleczone zaburzenia lękowe mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak depresja, bezsenność, uzależnienia czy przewlekły stres.
Najczęstsze rodzaje zaburzeń lękowych
Zaburzenie lękowe uogólnione
Charakteryzuje się przewlekłym zamartwianiem się codziennymi sprawami – zdrowiem, pracą, finansami czy relacjami. Osoba odczuwa napięcie i trudność w odprężeniu nawet wtedy, gdy nie istnieje realne zagrożenie.
Zaburzenie paniczne
Objawia się nagłymi atakami paniki, którym mogą towarzyszyć: kołatanie serca, duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, nadmierne pocenie się, uczucie utraty kontroli. Ataki paniki często pojawiają się niespodziewanie i wywołują silny lęk przed ich ponownym wystąpieniem.
Fobia społeczna
To intensywny lęk przed oceną innych ludzi i sytuacjami społecznymi. Osoby z lękiem społecznym często unikają wystąpień publicznych, spotkań czy rozmów z obawy przed kompromitacją.
Zespół stresu pourazowego (PTSD)
PTSD rozwija się po traumatycznych wydarzeniach, takich jak wypadek, przemoc czy katastrofa. Typowe objawy obejmują: nawracające wspomnienia traumy, nadmierną czujność, problemy ze snem, silne reakcje lękowe.
Fobie specyficzne
Są to silne, irracjonalne lęki przed konkretnymi sytuacjami lub obiektami, np. wysokością, lataniem, pająkami czy zamkniętymi przestrzeniami.
Objawy zaburzeń lękowych
Objawy mogą mieć charakter psychiczny i fizyczny. Do najczęstszych należą:
- przewlekłe uczucie niepokoju,
- nadmierne zamartwianie się,
- trudności z koncentracją,
- problemy ze snem,
- drażliwość,
- napięcie mięśniowe,
- przyspieszone bicie serca,
- duszność,
- zawroty głowy,
- uczucie osłabienia,
- zimne lub spocone dłonie,
- suchość w ustach,
- trudność z uspokojeniem myśli.
U wielu osób objawy somatyczne są tak silne, że początkowo podejrzewają chorobę serca lub inne schorzenia fizyczne.
Kiedy lęk staje się problemem?
Nie każdy lęk oznacza zaburzenie psychiczne. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka sygnałów ostrzegawczych:
- lęk utrudnia codzienne funkcjonowanie,
- objawy są bardzo nasilone lub przewlekłe,
- pojawiają się ataki paniki,
- unikasz sytuacji wywołujących stres,
- lęk wpływa na relacje, pracę lub zdrowie,
- trudno samodzielnie kontrolować emocje.
Jeżeli objawy utrzymują się przez dłuższy czas, warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego.
Różnica między strachem a lękiem
Strach jest naturalną reakcją na realne zagrożenie. Pomaga organizmowi szybko reagować w niebezpiecznych sytuacjach.
Lęk natomiast często pojawia się bez bezpośredniego zagrożenia i wynika bardziej z przewidywania negatywnych wydarzeń lub wcześniejszych doświadczeń emocjonalnych.
Jak diagnozuje się zaburzenia lękowe?
Diagnoza opiera się przede wszystkim na szczegółowym wywiadzie medycznym i ocenie objawów. Lekarz może również zlecić dodatkowe badania w celu wykluczenia innych chorób powodujących podobne dolegliwości, np. zaburzeń hormonalnych lub chorób serca. W wielu przypadkach pomocna jest konsultacja psychiatryczna lub psychologiczna.
Leczenie zaburzeń lękowych
Psychoterapia
Najskuteczniejszą metodą leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT). Pomaga ona rozpoznawać i zmieniać schematy myślenia oraz zachowania podtrzymujące lęk. CBT uczy również skutecznych sposobów radzenia sobie ze stresem i stopniowego oswajania sytuacji wywołujących niepokój.
Leczenie farmakologiczne
W leczeniu zaburzeń lękowych stosuje się głównie: leki przeciwdepresyjne, leki przeciwlękowe, w wybranych przypadkach benzodiazepiny. Farmakoterapia powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza.
Jak samodzielnie zmniejszać poziom lęku?
Wspieranie zdrowia psychicznego na co dzień może znacząco ograniczyć nasilenie objawów. Pomocne są:
- regularna aktywność fizyczna,
- medytacja i techniki oddechowe,
- joga lub Tai Chi,
- odpowiednia ilość snu,
- ograniczenie kofeiny i alkoholu,
- utrzymywanie regularnego rytmu dnia,
- stopniowe oswajanie sytuacji wywołujących lęk.
Unikanie trudnych sytuacji zwykle nasila problem, dlatego jednym z elementów terapii jest stopniowa ekspozycja na bodźce wywołujące niepokój.
Zaburzenia lękowe można skutecznie leczyć
Wiele osób przez lata bagatelizuje objawy lęku, traktując je jako „cechę charakteru” lub efekt stresującego trybu życia. Tymczasem zaburzenia lękowe są schorzeniem wymagającym odpowiedniego wsparcia i leczenia. Wczesna diagnoza oraz właściwie dobrana terapia pozwalają większości pacjentów odzyskać komfort życia i skutecznie kontrolować objawy.
Źródło: UC Davis Health
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak