Spis treści
Morfologia krwi, lipidogram, badanie poziomu cukru we krwi, TSH, próby wątrobowe. Wystarczy regularnie i profilaktycznie robić kilka podstawowych badań, by na czas wdrożyć potrzebne leczenie. Bez wyników rozpoznanie wielu powszechnych chorób następuje z opóźnieniem.
Które badania krwi zrobisz na NFZ?
Wszystkie wymienione wyżej badania krwi można zrobić na NFZ, w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Po skierowanie należy udać się do lekarza rodzinnego. Każda osoba, która skończyła 20 lat, może również wypełnić ankietę (przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP lub osobiście w swojej przychodni POZ). Na podstawie udzielonych odpowiedzi otrzymuje się skierowania na badania.
Morfologia krwi obwodowej
Podstawowe badanie krwi, jakim jest morfologia krwi, powinniśmy robić co roku. Morfologię krwi obwodowej można zrobić w ramach bilansu zdrowia osoby dorosłej, ale badanie to warto robić profilaktycznie raz na 12 miesięcy, bez żadnych niepokojących objawów.
Morfologia krwi to cenne badanie, choć bezpośrednio nie wykrywa raka, może ujawnić choroby hematoonkologiczne. Zwrócić uwagę powinny takie parametry jak zmniejszona liczba neutrofili, małopłytkowość i niedokrwistość. Liczba nowych rozpoznań nowotworów układu krwiotwórczego i chłonnego w ostatnich latach podwoiła się, coraz częściej diagnozuje się je u młodych osób. Choć morfologia krwi to najczęściej wykonywane badanie profilaktyczne, prawie połowa Polaków robi je zbyt rzadko. Morfologia nie stawia jednej konkretnej diagnozy, ale potrafi wskazać, że coś jest nie tak. Najczęściej pomaga wykryć:
- niedokrwistość (anemię),
- stany zapalne i infekcje (bakteryjne, wirusowe, a czasem pasożytnicze),
- zaburzenia odporności
- zaburzenia krzepnięcia krwi
- choroby przewlekłe (np. nerek, wątroby, choroby autoimmunologiczne pośrednio),
- choroby hematologiczne.
Badanie poziomu cukru we krwi
Kolejnym ważnym badaniem krwi jest badanie poziomu glukozy. Już około 3 milionów Polaków choruje na cukrzycę, kolejne 5 milionów ma stan przedcukrzycowy. Badanie poziomu cukru ocenia gospodarkę węglowodanową i ryzyko chorób metabolicznych. Dzięki niemu można wykryć insulinooporność, która - nieleczona - może prowadzić do stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2. To nie wszystko: hiperinsulinemia (podwyższony poziom insuliny we krwi) powiązana z insulinoopornością to jedna z głównych przyczyn zespołu policystycznych jajników, chorób układu krążenia (miażdżycy, nadciśnienia), problemów z utratą wagi.
Badanie poziomu cukru we krwi warto profilaktycznie wykonać raz w roku. Gdybyśmy to zalecenie wzięli sobie do serca, spadłaby liczba niezdiagnozowanych chorych na cukrzycę. Szacuje się, ze w Polsce takich osób jest blisko pół miliona.
Lipidogram
Kolejnym ważnym badaniem krwi jest lipidogram. To badanie krwi, które ocenia poziom tłuszczów (lipidów) i pokazuje ryzyko chorób serca i naczyń. To jedno z kluczowych badań profilaktycznych, szczególnie przy podejrzeniu miażdżycy. Sprawdz cztery parametry:
- cholesterol całkowity (ogólny poziom cholesterolu we krwi, podwyższony zwiększa ryzyko miażdżycy),
- cholesterol LDL tzw. "zły" cholesterol (odkłada się w ścianach naczyń, im jest wyższy, tym większe ryzyko zawału i udaru),
- cholesterol HDL tzw. "dobry" (im wyższy, tym lepiej: działa ochronnie),
- trójglicerydy (ich nadmiar sprzyja chorobom serca i cukrzycy, często rosną przy diecie bogatej w cukier i alkohol).
Od niedawna lipidogram dołączył do badań wykonywanych w ramach bilansu sześciolatka, ponieważ coraz więcej dzieci ma podwyższony cholesterol. Warto wiedzieć, że hipercholesterolemia rodzinna warunkowana genetycznie występuje również u wysportowanych osób, które odżywiają się zdrowo.
Próby wątrobowe - jak często robić to badanie?
Każda dorosła osoba, jako element rutynowej profilaktyki zdrowotnej, co 3 lata (o ile nie ma czynników ryzyka) powinna zrobić także badanie "próby wątrobowe". Pozwala ono ocenić pracę wątroby i dróg żółciowych poprzez pomiar poziomów enzymów (ALT, AST, GGTP, ALP) i bilirubiny. Częściej warto wykonywać je przy objawach, takich jak:
- chroniczne zmęczenie,
- utrata apetytu,
- zażółcenie skóry,
- bóle w prawym boku.
Próby wątrobowe warto badać przy przyjmowaniu wielu leków (w tym antykoncepcji hormonalnej) i regularnym spożywaniu alkoholu, a także przy otyłości, chorobach przewlekłych, insulinooporności.
Badanie poziomu TSH - nie tylko dla kobiet
Ostatnim badaniem krwi, które warto wykonywać profilaktycznie jest TSH. Badanie stężenia hormonu tyreotropowego we krwi często zleca się pacjentkom, które cierpią na zaburzenia miesiączkowania, przewlekłe zmęczenie, mają problemy z zajściem w ciążę. Badanie TSH ocenia pracę tarczycy, wykrywa dość powszechne zaburzenia takie jak niedoczynność tarczycy (cierpi na nią co dziesiąty Polak, zdecydowanie częściej diagnozowana jest u kobiet) czy nadczynność tarczycy.
Badanie poziomu TSH warto wykonać co 2-3 lata, po 30. roku życia można je robić co roku, zwłaszcza przy objawach takich jak przewlekłe zmęczenie, senność lub bezsenność, nagłe zmiany masy ciała, kołatanie serca, wypadanie włosów czy uczucie zimna.
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak