Spis treści
Wielu chorób wymagających wielomiesięcznego leczenia moglibyśmy uniknąć, gdybyśmy tylko wykonywali badania profilaktyczne. Podstawowe badanie krwi, jakim jest morfologia, może wiele powiedzieć o stanie zdrowia. Morfologia nie wykryje raka, ale wyniki morfologii interpretowane przez lekarza mogą wykryć nieprawidłowości, które wymagają dalszych, bardziej szczegółowych badań.
Co pokazuje morfologia krwi?
Morfologia krwi to podstawowe badanie, które warto wykonywać nie tylko na zlecenie lekarza, lecz także profilaktycznie. Pozwala ocenić krwinki czerwone (RBC), hemoglobinę, hematokryt, krwinki białe (WBC) i ich rozmaz, płytki krwi (PLT), wskaźniki krwinek (MCV, MCH, RDW). Wyniki morfologii krwi mogą ujawnić:
- niedobory (żelaza, wit. B12, kwasu foliowego),
- infekcje,
- stany zapalne,
- zaburzenia krzepnięcia,
- choroby układu krwiotwórczego.
Jakie choroby można podejrzewać na podstawie morfologii?
Wyników morfologii nie należy interpretować samodzielnie, ponieważ przekroczony lub zbyt niski poziom danego parametru powinien być oceniany w porównaniu z innymi parametrami morfologii.
Wykonanie samej morfologii może jednak dać podstawę do wykrycia chorób i niedoborów, zwłaszcza:
- anemii (świadczy o niej niska hemoglobina, RBC, hematokryt). Przyczyny anemii mogą być różne: od niedoboru żelaza, witaminy B12, krwawienia po choroby przewlekłe,
- infekcji (podwyższony poziom leukocytów może świadczyć o infekcji bakteryjnej, obniżony poziom leukocytów: o infekcji wirusowej lub osłabionej odporności, podwyższony poziom limfocytów może sugerować infekcję wirusową),
- stanów zapalnych i chorób autoimmunologicznych,
- zaburzeń krzepnięcia (pokazuje je poziom płytek krwi),
- chorób szpiku kostnego.
Kiedy wyniki morfologii powinny niepokoić?
Gdy wiele parametrów ma poziom poniżej lub powyżej normy, warto udać się do lekarza. Również niskie wartości hemoglobiny i hematokrytu, a także mocno podwyższone leukocyty wymagają wizyty u lekarza, który może zlecić wykonanie dodatkowych badań (OB, CRP, żelazo, ferrytyna, B12) lub skierować na badania obrazowe.
Wyniki morfologii krwi interpretuje się na podstawie norm referencyjnych, ale nie można robić tego w oderwaniu od informacji dotyczących trybu życia pacjenta i jego ogólnego stanu zdrowia. To dlatego po wykonaniu morfologii warto pokazać wyniki lekarzowi podstawowej opieki zdrowotnej.
Czy morfologia wykryje raka? Nie, ale wynik może sugerować białaczkę
Morfologia nie wykrywa raka bezpośrednio, ale może dać sygnały ostrzegawcze, zwłaszcza w nowotworach krwi. Może sugerować:
- białaczkę – bardzo wysokie lub bardzo niskie leukocyty, obecność niedojrzałych komórek
- chłoniaki – zmiany w limfocytach, anemia
- szpiczaka – anemia, nieprawidłowości innych parametrów.
W nowotworach narządowych (np. jelita, płuc) nie wykryje guza, za to może pokazać:
- niewyjaśnioną anemię (np. przy krwawieniach z przewodu pokarmowego),
- przewlekły stan zapalny,
- osłabienie szpiku.
Jak często robić morfologię?
Osoby zdrowe, bez objawów chorobowych, powinny wykonywać to badanie raz w roku, profilaktycznie. Częściej powinniśmy robić morfologię przy osłabieniu, zmęczeniu bez uzasadnionej przyczyny, podejrzeniu anemii.
O wykonaniu morfologii krwi dziecku decyduje lekarz pediatra, nie ma rekomendacji, by badanie to wykonywać profilaktycznie bez wskazań, jednak warto robić je przy niepokojących objawach (spadek masy ciała, brak apetytu, częste infekcje).
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak