Spis treści
Stłuszczeniowa choroba wątroby – punkt wyjścia do nowotworu
Dieta bogata w tłuszcze sprzyja odkładaniu lipidów w hepatocytach, prowadząc do stłuszczeniowej choroby wątroby (SLD), a w jej cięższej postaci — do zapalenia, włóknienia (MASH), marskości i w końcu nowotworu wątrobowokomórkowego. Badanie MIT pokazuje, że kluczowym momentem w tym procesie jest zmiana tożsamości komórek wątroby.
Cofanie się hepatocytów do stanu niedojrzałego
Naukowcy wykazali, że długotrwała ekspozycja na dietę wysokotłuszczową powoduje, iż dojrzałe hepatocyty cofają się do niedojrzałego, przypominającego komórki macierzyste stanu. Dodatkowo aktywują geny sprzyjające przeżyciu i proliferacji, jednocześnie wyciszając geny odpowiedzialne za prawidłowe funkcje metaboliczne wątroby.
Zmiany te pomagają komórkom przetrwać w warunkach przewlekłego stresu metabolicznego, ale tworzą środowisko sprzyjające rozwojowi nowotworu.
Z punktu widzenia onkologii jest to istotne, ponieważ komórki o „odmłodzonej” tożsamości są znacznie bardziej podatne na mutacje nowotworowe i szybciej nabywają tzw. cech nowotworu.
Metodologia o wysokiej wartości diagnostycznej
W badaniu wykorzystano model myszy karmionych dietą wysokotłuszczową, sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek, analizę zmian ekspresji genów na kolejnych etapach choroby - od zapalenia, przez włóknienie, aż do raka. Co istotne klinicznie, niemal wszystkie zwierzęta na diecie wysokotłuszczowej rozwinęły raka wątroby w trakcie obserwacji.
Potwierdzenie u pacjentów
Aby ocenić znaczenie kliniczne odkrycia, badacze przeanalizowali również próbki tkanki wątroby pochodzące od pacjentów na różnych etapach choroby wątroby. Wyniki były spójne z obserwacjami u myszy, czyli stopniowy spadek ekspresji genów odpowiedzialnych za funkcje metaboliczne, wzrost ekspresji genów charakterystycznych dla niedojrzałego stanu komórek, możliwość prognozowania przeżycia pacjentów na podstawie profilu ekspresji genów.
Pacjenci z wysoką aktywnością genów sprzyjających przeżyciu komórek i niską aktywnością genów „wątrobowych” mieli istotnie gorsze rokowanie po rozwoju nowotworu.
Nowe cele terapeutyczne
Badanie zidentyfikowało kilka regulatorów molekularnych, które mogą mieć znaczenie terapeutyczne:
- receptor hormonu tarczycy – już dziś cel leczenia ciężkich postaci MASH,
- enzym HMGCS2 – obecnie badany w próbach klinicznych,
- czynnik transkrypcyjny SOX4, normalnie aktywny głównie w życiu płodowym.
Te odkrycia otwierają drogę do terapii ukierunkowanych na zapobieganie transformacji nowotworowej, zwłaszcza u pacjentów z wysokim ryzykiem metabolicznym.
Znaczenie dla praktyki klinicznej
Z medycznego punktu widzenia badanie wzmacnia rolę modyfikacji diety w prewencji raka wątroby oraz podkreśla znaczenie wczesnego leczenia stłuszczeniowej choroby wątroby. Ponadto sugeruje, że cofnięcie zmian komórkowych (np. poprzez redukcję masy ciała lub leki metaboliczne, takie jak agoniści GLP-1) może mieć potencjał prewencyjny.
Jak podkreślają autorzy, u ludzi proces nowotworzenia może trwać nawet kilkadziesiąt lat, co stwarza realne okno czasowe na skuteczną interwencję.
Badanie MIT dostarcza przekonujących dowodów na to, że dieta wysokotłuszczowa nie tylko sprzyja chorobom metabolicznym, ale bezpośrednio zmienia biologię komórek wątroby w sposób sprzyjający nowotworzeniu. Lepsze zrozumienie tych mechanizmów może w przyszłości przełożyć się na skuteczniejsze strategie profilaktyki i leczenia raka wątroby.
Źródło: Massachusetts Institute of Technology
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak