Spis treści
Jak sen kształtuje pamięć
Naukowcy nie wiedzą dokładnie, jakimi kryteriami mózg kieruje się, decydując, które informacje są przechowywane długoterminowo podczas snu. Podejrzewają, że podczas snu mózg filtruje tzw. informacje niezmienne i wykorzystuje je do rozwijania prezentacji koncepcyjnych. Dzieci, w pierwszych latach życia, są bombardowane ogromną ilością nowych bodźców, dlatego potrzebują dużo snu, aby przetworzyć tę ilość informacji i je odfiltrować. Prosty przykład: dzieci widzą, przy różnych okazjach, że w pudełku na ulicy czasami świeci czerwone światło. A kiedy świeci, mama lub tata zatrzymują się z wózkiem. Dzieci zapamiętują tę konkretną informację z różnych powtórzeń tego doświadczenia, filtrują prezentację koncepcyjną: czerwone światło oznacza, że trzeba się zatrzymać.
Ale jak kształtuje się pamięć podczas snu u osób dorosłych? Po pierwsze, informacje są konsolidowane w pamięci długotrwałej. Po drugie, informacje wchłaniane w ciągu dnia są filtrowane: co jest istotne, a co można bezpiecznie zapomnieć. W tym procesie selekcji mózg decyduje, jakich informacji potrzebuje, aby zapewnić nam optymalne dostosowanie do otoczenia. To mózg jest instancją, która ocenia i porządkuje informacje. I można to udowodnić. W jednym eksperymencie osoby badane musiały nauczyć się nowych słówek z języka obcego. Sen jednak tylko wzmocnił pamięć u tych, którzy wiedzieli wcześniej, że słowa będą później sprawdzane. U pozostałych słownictwo zostało po prostu wymazane jako bezużyteczna wiedza.
Pamięć a sen
Badania dostarczyły dowodów na to, że bez snu nie bylibyśmy w stanie ani nauczyć się języka, w tym jego terminologii pojęciowej i reguł gramatycznych, ani myśleć abstrakcyjnie. Z drugiej strony, podczas snu zapominamy o rzeczach nieistotnych. Niepotrzebne szczegóły są filtrowane, a to, co częściej słyszymy, widzimy i doświadczamy, jest podsumowywane i zapamiętywane. Rejestrujemy, że Warszawa jest stolicą Polski. Ale zapominamy, kiedy i w jakim kontekście po raz pierwszy usłyszeliśmy tę informację. Pojemność mózgu w zakresie przechowywania informacji jest bardzo duża, ale nie nieograniczona.
Czy można poprawić swoją pamięć, po prostu dając mózgowi więcej czasu na ten proces i śpiąc dłużej
Niestety to nie działa; nie można spać dłużej niż się powinno. Ale jest również odwrotnie: jeśli konsekwentnie śpisz tylko pięć godzin na dobę, pogarsza się twoja pamięć. W której fazie snu kształtuje się pamięć? Kiedyś uważano, że dzieje się to w fazie szybkich ruchów gałek ocznych, ponieważ wtedy śnimy. Zakładano, że obrazy senne powstają w wyniku reaktywacji i przechowywania przeszłych doświadczeń lub nowej wiedzy. Ale to nieprawda. Badania pokazują, że konsolidacja treści pamięci i jej przechowywanie w pamięci długotrwałej ma miejsce głównie podczas snu głębokiego, znanego również jako sen delta, i jest szczególnie nasilone na początku nocy. Sny nie mają nic wspólnego z pamięcią, są prawdopodobnie produktem ubocznym aktywności mózgu, a sny, które pamiętamy, pojawiają się zwykle, gdy mózg się budzi.
Skoro głęboki sen jest tak ważny dla pamięci, w jaki sposób można go poprawić
U osób po czterdziestce sen głęboki ulega ciągłemu skróceniu. Osiemdziesięciolatkowie mają bardzo mało snu głębokiego. Jednocześnie zmniejsza się również ilość nowych wspomnień, które mogą powstać. Na szczęście osoby starsze dysponują dużą ilością wiedzy, dzięki czemu mogą stosunkowo szybko łączyć z nią nowe informacje. Dlatego prawdopodobnie nie potrzebują aż tyle snu. Niemniej jednak, nawet w tym wieku sen głęboki można poprawić, będąc aktywnym w ciągu dnia, na przykład poprzez wysiłek umysłowy lub fizyczny a następnie po prostu będąc bardziej zmęczonym wieczorem. Osoby, które są bardziej aktywne w ciągu dnia, śpią głębiej w nocy.
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak