Spis treści
Dlaczego dochodzi do uszkodzeń ścięgien?
Ścięgna są wyjątkowo wytrzymałymi strukturami, które przenoszą siłę mięśni na kości, umożliwiając ruch. Jednocześnie są stosunkowo cienkie i narażone na bardzo duże obciążenia. Wielokrotne przeciążenia – np. podczas intensywnego treningu, pracy fizycznej lub powtarzalnych ruchów – mogą prowadzić do stopniowych zmian degeneracyjnych, którym często towarzyszy przewlekły ból. Tendinopatie należą do najczęstszych schorzeń diagnozowanych w ortopedii. Choć fizjoterapia bywa skuteczna, w wielu przypadkach nie przynosi oczekiwanych rezultatów, szczególnie gdy zmiany w tkance są już zaawansowane.
HIF1 – molekularny „przełącznik” choroby
Zespół badawczy zidentyfikował białko HIF1 jako kluczowy czynnik napędzający rozwój chorób przeciążeniowych ścięgien. HIF1 działa jako czynnik transkrypcyjny, czyli regulator aktywności genów w komórkach.
Wcześniej obserwowano podwyższony poziom tego białka w zmienionych chorobowo ścięgnach, jednak nie było jasne, czy jest ono przyczyną, czy jedynie skutkiem procesu chorobowego. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych oraz na ludzkiej tkance ścięgnistej potwierdziły, że to właśnie HIF1 inicjuje niekorzystne zmiany.
W eksperymentach trwała aktywacja HIF1 prowadziła do rozwoju choroby nawet bez przeciążenia, wyłączenie HIF1 chroniło ścięgna przed uszkodzeniem, nawet przy dużych obciążeniach.
Co dzieje się w chorym ścięgnie?
Podwyższony poziom HIF1 powoduje nieprawidłową przebudowę tkanki:
- powstaje więcej połączeń krzyżowych w włóknach kolagenowych,
- ścięgno staje się bardziej kruche i traci swoje właściwości mechaniczne,
- do tkanki wrastają naczynia krwionośne i włókna nerwowe, co prawdopodobnie odpowiada za dolegliwości bólowe.
Zmiany te mogą z czasem narastać i stać się nieodwracalne.
Znaczenie wczesnej diagnostyki i leczenia
Wyniki badań podkreślają, jak ważne jest wczesne reagowanie na objawy przeciążenia ścięgien, szczególnie u osób aktywnych fizycznie. Na początkowym etapie fizjoterapia, modyfikacja obciążeń oraz odpowiednia rehabilitacja mogą zatrzymać proces chorobowy.
W zaawansowanych przypadkach, gdy dochodzi do trwałych zmian strukturalnych, leczenie zachowawcze przestaje być skuteczne, a jedyną opcją pozostaje interwencja chirurgiczna.
Perspektywy nowych terapii
Odkrycie roli HIF1 stwarza możliwość opracowania leków, które mogłyby hamować ten mechanizm i zapobiegać rozwojowi tendinopatii. Problem polega jednak na tym, że HIF1 pełni ważną funkcję w całym organizmie – odpowiada m.in. za reakcję komórek na niedobór tlenu. Jego ogólnoustrojowe blokowanie mogłoby powodować działania niepożądane.
Obecnie naukowcy koncentrują się na poszukiwaniu metod selektywnego działania w obrębie ścięgien oraz identyfikacji innych cząsteczek regulowanych przez HIF1, które mogłyby stać się bezpieczniejszymi celami terapeutycznymi.
Co to oznacza dla pacjentów?
Nowe odkrycia zwiększają szansę na rozwój skuteczniejszych metod leczenia chorób przeciążeniowych ścięgien w przyszłości. Już dziś jednak najważniejsze pozostaje:
- szybkie reagowanie na ból utrzymujący się w obrębie ścięgna,
- unikanie dalszego przeciążania,
- wczesna konsultacja z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Wczesna interwencja może zapobiec trwałym uszkodzeniom i konieczności leczenia operacyjnego.
Źródło: ETH Zurich
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak