Zygmunt Woroniecki

Toxoplasma gondii to jeden z najpowszechniejszych pasożytów na świecie. Szacuje się, że nawet jedna trzecia populacji jest nim zakażona, a u większości osób infekcja przebiega bezobjawowo. Nowe badania naukowców z University of Virginia rzucają światło na mechanizmy, dzięki którym układ odpornościowy skutecznie ogranicza jego rozwój – nawet wtedy, gdy pasożyt infekuje komórki, które powinny go zwalczać.

Przeciążeniowe uszkodzenia ścięgien należą do najczęstszych problemów układu ruchu, dotykając zarówno sportowców, jak i osoby starsze. Ból ścięgna Achillesa, łokieć tenisisty, bark pływaka czy kolano skoczka to przykłady schorzeń, które w medycynie określa się mianem tendinopatii. Dotychczas możliwości leczenia były ograniczone, a w zaawansowanych przypadkach jedyną opcją pozostawał zabieg chirurgiczny. Najnowsze badania naukowców z ETH Zurich wskazują jednak na kluczowy mechanizm molekularny odpowiedzialny za rozwój tych zmian, co może otworzyć drogę do nowych metod terapii.

Rak jajnika pozostaje najgroźniejszym nowotworem ginekologicznym pod względem śmiertelności. U większości pacjentek choroba jest rozpoznawana dopiero w zaawansowanym stadium, kiedy zdążyła już rozprzestrzenić się w obrębie jamy brzusznej. Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie Science Advances rzucają nowe światło na mechanizm, który może wyjaśniać tak szybki przebieg choroby i jednocześnie otwierają drogę do nowych metod leczenia.

Nowe badanie obejmujące ponad 200 metaanaliz dostarcza najbardziej kompleksowego podsumowania skuteczności dostępnych metod leczenia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Wyniki, opublikowane 27 listopada 2025 r. w czasopiśmie The BMJ, potwierdzają, że farmakoterapia pozostaje podstawą leczenia zarówno u dzieci, jak i dorosłych, a u osób dorosłych wysoką skuteczność wykazuje także terapia poznawczo-behawioralna (CBT).

Mikrobiom jelitowy odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia całego organizmu. Najnowsze badania pokazują, że pożyteczne bakterie jelitowe nie tylko biernie żyją w naszym przewodzie pokarmowym, ale aktywnie poszukują składników odżywczych i komunikują się ze sobą oraz z organizmem gospodarza. Odkrycia te pomagają lepiej zrozumieć mechanizmy funkcjonowania zdrowego mikrobiomu i mogą mieć znaczenie dla przyszłych terapii.

Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, jednak coraz więcej badań pokazuje, że jej wpływ wykracza poza układ hormonalny. Najnowsze analizy naukowców z Uniwersytetu w Cambridge wskazują, że okres ten wiąże się ze zmianami w strukturze mózgu, częstszymi problemami psychicznymi oraz zaburzeniami snu.

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco (UCSF) przedstawili nowe dowody wskazujące na możliwy mechanizm, w jaki wirus Epsteina-Barr (EBV) może przyczyniać się do rozwoju stwardnienia rozsianego (SM). Wyniki badania opublikowano 5 lutego w czasopiśmie Nature Immunology.

Nowe wyniki dużego badania naukowego wskazują, że niektóre leki stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2 mogą nie tylko regulować poziom glukozy we krwi, ale również obniżać ryzyko rozwoju demencji. Odkrycie to ma istotne znaczenie w kontekście starzejącego się społeczeństwa i rosnącej liczby przypadków chorób otępiennych.

Naukowcy opracowali pierwszą w swoim rodzaju, kompletną mapę mutacji kluczowego genu nowotworowego CTNNB1, pokazującą, w jaki sposób poszczególne zmiany genetyczne wpływają na wzrost i zachowanie guzów nowotworowych. Odkrycie to może mieć istotne znaczenie dla rozwoju medycyny precyzyjnej oraz projektowania bardziej spersonalizowanych terapii onkologicznych.

Nieswoiste zapalenia jelit (IBD), obejmujące wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna, charakteryzują się naprzemiennymi okresami remisji i nagłych, często ciężkich zaostrzeń. Przewidywanie nawrotów choroby od lat pozostaje jednym z największych wyzwań klinicznych. Najnowsze duże badanie obserwacyjne wskazuje jednak, że połączenie rutynowych badań stolca z analizą diety może znacząco poprawić ocenę ryzyka zaostrzeń u pacjentów z IBD.

Postęp medycyny i zdrowia publicznego sprawił, że żyjemy dłużej niż kiedykolwiek wcześniej. Problem polega jednak na tym, że wydłużenie życia nie zawsze idzie w parze z zachowaniem dobrego zdrowia. Starzenie się organizmu wiąże się ze znacznym wzrostem ryzyka chorób przewlekłych, takich jak nowotwory, cukrzyca czy choroby neurodegeneracyjne, w tym choroba Alzheimera. Najnowsze badania biologii komórki rzucają jednak nowe światło na to, dlaczego tak się dzieje i jak być może można ten proces spowolnić.

Osoby chorujące na cukrzycę typu 2 są istotnie bardziej narażone na zawał serca, udar mózgu oraz inne choroby układu sercowo-naczyniowego. Co więcej, ryzyko to różni się w zależności od płci i jak dotąd nie było w pełni jasne, z czego te różnice wynikają. Nowe badanie przeprowadzone przez Johns Hopkins Medicine rzuca światło na możliwą rolę hormonów płciowych w kształtowaniu długoterminowego zdrowia serca.

Najnowsze badania naukowców z University of Victoria wskazują na obiecujący kierunek w leczeniu ciężkiego zaburzenia depresyjnego (MDD). Kluczową rolę może odgrywać reelina, białko, które łączy funkcjonowanie jelit i mózgu, oferując potencjalnie nową strategię terapeutyczną w depresji powiązanej z przewlekłym stresem i zaburzeniami przewodu pokarmowego.

Najnowsze badania nad funkcjonowaniem pamięci sugerują, że tradycyjny podział na pamięć epizodyczną i semantyczną może wymagać rewizji. Zespół naukowców z University of Nottingham oraz University of Cambridge wykazał, że te same obszary mózgu są zaangażowane w odtwarzanie różnych typów informacji, niezależnie od tego, czy dotyczą one osobistych wspomnień, czy wiedzy ogólnej. Wyniki badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Nature Human Behaviour.

Coraz więcej badań wskazuje, że wpływ otyłości na zdrowie nie zależy wyłącznie od masy ciała czy wskaźnika BMI. Kluczowe znaczenie ma także miejsce odkładania się tkanki tłuszczowej w organizmie. Najnowsze analizy oparte na rezonansie magnetycznym (MRI) pokazują, że niektóre, wcześniej niedoceniane wzorce rozmieszczenia tłuszczu mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem pogorszenia funkcji poznawczych oraz chorób neurologicznych.