Spis treści
- Dodatkowa opłata (nawet 18 000 zł) za ubezpieczenie zdrowotne w NFZ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. RPO zwraca się do NFZ
- Na podstawie art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem w określonych przypadkach zależy od uiszczenia opłaty dodatkowej
- obywatel Ukrainy, którego pobyt w Polsce był uznany za legalny na podstawie tej ustawy, miał prawo do opieki medycznej - co dalej?
- Kluczowe pytania w sprawie dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego obywateli Ukrainy
Pojawiła się kolejna nieprawidłowość na gruncie ubezpieczeń zdrowotnych dla cudzoziemców. Chodzi o spore pieniądze i dodatkową opłatę i to nie małą, bo prawie 20 000 zł. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wystąpienie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie tzw. opłaty dodatkowej, którą mają ponosić obywatele Ukrainy chcący dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia zdrowotnego, mimo że do 5 marca 2026 r. korzystali z publicznej ochrony zdrowia na podstawie tzw. specustawy.
Dodatkowa opłata (nawet 18 000 zł) za ubezpieczenie zdrowotne w NFZ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. RPO zwraca się do NFZ
Do RPO zgłosiła się jedna z fundacji, wskazując na zasady zawierania umów dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ przez obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Zaznaczyła, że po zmianach napływa wiele sygnałów od osób, które straciły dostęp do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ. Niektórzy deklarują, że są gotowi sami opłacać składki, jednak otrzymują z NFZ informację, że podpisanie umowy nie będzie możliwe bez wniesienia jednorazowej opłaty dodatkowej w wysokości ok. 17–18 tys. zł. Ma to wynikać z tego, że dana osoba nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce albo nie opłacała składek w ostatnich latach.
Na podstawie art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem w określonych przypadkach zależy od uiszczenia opłaty dodatkowej
Na podstawie art. 68 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461) objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem w określonych przypadkach zależy od uiszczenia opłaty dodatkowej.
Jej wysokość zależy od długości okresu pozostawania poza ubezpieczeniem i wynosi od 20 proc. podstawy wymiaru składki, gdy przerwa trwała od 3 miesięcy do roku, do 200 proc. tej podstawy, jeśli nieprzerwany okres bez ubezpieczenia przekraczał 10 lat. Oznacza to, że osoba chcąca przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia po przerwie musi zapłacić także odpowiednią opłatę dodatkową. Objęcie osoby, o której mowa w art. 68 ust. 1, ubezpieczeniem zdrowotnym uzależnione jest od wniesienia opłaty na rachunek Funduszu. Dalej ust. 8. wskazuje: wysokość opłaty jest uzależniona od okresu, w którym osoba, o której mowa w ust. 1, nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, i wynosi:
- 20% dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki dla osoby, której przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosi nieprzerwanie od 3 miesięcy do roku;
- 50% dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki dla osoby, której przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosi nieprzerwanie powyżej roku do 2 lat;
- 100% dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki dla osoby, której przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosi nieprzerwanie powyżej 2 lat do 5 lat;
- 150% dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki dla osoby, której przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosi nieprzerwanie powyżej 5 lat do 10 lat;
- 200% dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki dla osoby, której przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosi nieprzerwanie powyżej 10 lat.
RPO nie podważa samej zasady pobierania tej opłaty w sytuacjach przewidzianych przez przepisy, ale zwraca uwagę na wątpliwości interpretacyjne dotyczące tego, czy powinni ją płacić obywatele Ukrainy, którzy chcą dobrowolnie się ubezpieczyć, a do 5 marca 2026 r. korzystali z prawa do publicznej ochrony zdrowia w Polsce na podstawie tzw. specustawy.
obywatel Ukrainy, którego pobyt w Polsce był uznany za legalny na podstawie tej ustawy, miał prawo do opieki medycznej - co dalej?
Zgodnie z dotychczasowym art. 37 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, obywatel Ukrainy, którego pobyt w Polsce był uznany za legalny na podstawie tej ustawy, miał prawo do opieki medycznej obejmującej świadczenia zdrowotne na takich samych zasadach i w takim samym zakresie jak osoby objęte obowiązkowym albo dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, z wyjątkami wskazanymi w tej regulacji. W związku z tym pojawiają się wątpliwości interpretacyjne co do sposobu naliczania opłaty dodatkowej wobec tej grupy osób.
Kluczowe pytania w sprawie dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego obywateli Ukrainy
RPO Marcin Wiącek prosi prezesa NFZ Filipa Nowaka o stanowisko, a zwłaszcza o informacje:
- Czy w przypadku obywateli Ukrainy przebywających w Polsce ze statusem UKR zasadne jest naliczanie opłaty dodatkowej za okres braku ubezpieczenia przy zawieraniu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego?
- Czy okres przebywania w Polsce ze statusem UKR, w którym osoby te miały ustawowe prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ, powinien być traktowany jako okres wyłączający obowiązek ponoszenia takiej opłaty?
- Czy istnieje możliwość zawarcia umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego przez obywateli Ukrainy, którzy utracili prawo do świadczeń zdrowotnych po zmianach przepisów, bez konieczności ponoszenia jednorazowej opłaty w wysokości kilkunastu tysięcy zł, tak aby mogli oni samodzielnie opłacać bieżące składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne?
Źródło: RPO
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak