Spis treści
Skierowanie do DPS - kto może skorzystać?
Skierowanie do DPS może otrzymać osoba, wymagająca całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogąca samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Aby otrzymać miejsce w placówce, trzeba w ośrodku pomocy społecznej złożyć wniosek. Następnie pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy, To ważny etap, który decyduje nie tylko o umieszczeniu danej osoby w domu pomocy społecznej, ale też o zakresie ponoszonych opłat.
Decyzję o skierowaniu do DPS i wysokości opłaty podejmują organy gminy miejsca zamieszkania osoby wnioskującej o pobyt.
Opłata za pobyt w DPS - najważniejsze zasady
Ile wynosi taka opłata? Konstrukcja obowiązujących przepisów jest bardzo skomplikowana.
Po pierwsze, duże znaczenie ma to czy został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Odmowa może w praktyce skutkować ustaleniem opłaty na mniej korzystnych warunkach. Kolejny ważny czynnik to sytuacja materialna członków rodziny oraz pensjonariusza.
Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej obciąża w następującej kolejności:
- mieszkańca domu (w przypadku osób małoletnich przedstawiciela ustawowego z dochodów dziecka,
- małżonka, zstępnych przed wstępnymi,
- gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Mieszkaniec płaci za pobyt w domu pomocy społecznej nie więcej niż 70% swojego dochodu.
Jeżeli pełną opłatę ponosi mieszkaniec DPS-u, to krewni nie muszą już tego robić. Gdy opłata ponoszona przez mieszkańca nie jest wystarczająca, wówczas dopłacają określeni członkowie rodziny, a później gmina.
Pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (jest on różny w poszczególnych placówkach).
Wysokość opłaty można określić w drodze umowy. W takim przypadku gmina uwzględni nie tylko wysokość dochodów, ale też możliwości krewnego (wynikają one m.in. z jego sytuacji rodzinnej czy osobistej). W przypadku odmowy zawarcia umowy i odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego MOPS zastosuje wyłącznie ustawowe kryteria dochodowe bez brania pod uwagę możliwości osoby zobowiązanej.
Ile w 2026 r. wynosi opłata za pobyt krewnego w DPS? [Przykład]
Osoby bliskie dopłacają za pobyt mieszkańca, jeżeli ich dochody przekraczają 300% kryterium dochodowego. Z kolei kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Obecnie próg 300% wynosi 3030 zł dla osoby samotnej albo 2469 zł dla osoby w rodzinie.
Pan Jan jest osobą samotną z dochodem 5000 zł. W związku z faktem, iż dochody jego matki nie wystarczają na pokrycie kosztów jej pobytu w domu pomocy społecznej, pan Jan może uiszczać część kosztów do kwoty 1970 zł (5000-3030). Jeśli pan Jan spełnia określone kryteria, to gmina może zastosować obowiązkowe bądź nieobowiązkowe zwolnienia.
Zwolnienia fakultatywne z opłaty za pobyt w DPS
Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:
- wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
- występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
- małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
- osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
- osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
- osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;
- osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 1214; ost. zm. Dz. U. z 2025 r., poz. 1302)
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak