Spis treści
Rytm dobowy a metabolizm
Organizm człowieka działa zgodnie z tzw. rytmem okołodobowym – wewnętrznym zegarem biologicznym, który reguluje wiele procesów metabolicznych. W ciągu dnia zmienia się m.in.: wrażliwość na insulinę, tempo spalania tłuszczu, wydzielanie hormonów, przyswajanie glukozy.
Zaburzenie tych rytmów np. poprzez spożywanie posiłków o nieodpowiednich porach – może prowadzić do rozwoju chorób metabolicznych, takich jak otyłość czy cukrzyca typu 2. Dziedzina nauki zwana chronożywieniem (chrononutrition) bada, jak optymalizować pory jedzenia, aby wspierać zdrowie metaboliczne i zapobiegać chorobom przewlekłym.
Przełomowe badanie: znaczenie pory spożywania tłuszczów i węglowodanów
Zespół badawczy kierowany przez Olgę Ramich przeprowadził pionierskie badanie z udziałem 29 mężczyzn z nadwagą (bez cukrzycy). Jak przebiegało badanie? Uczestnicy stosowali dwa modele żywieniowe:
Model A:
rano: dieta bogata w węglowodany
wieczorem: dieta bogata w tłuszcze
Model B:
rano: dieta bogata w tłuszcze
wieczorem: dieta bogata w węglowodany
Każdy schemat trwał 4 tygodnie, a ich kaloryczność była identyczna. Dzięki temu możliwe było wyizolowanie wpływu samego czasu spożywania składników odżywczych, bez wpływu ilości kalorii. Badacze analizowali aktywność genów w podskórnej tkance tłuszczowej.
Kluczowe wyniki:
- 1386 genów wykazywało rytmiczną aktywność dobową
- niemal 1/3 genów zmieniała swoją aktywność w zależności od pory jedzenia
- zmieniały się procesy związane z:
metabolizmem glukozy
metabolizmem tłuszczów
stanem zapalnym
Zaobserwowano również, że niektóre geny traciły swój rytm, inne zaczynały działać rytmicznie, zmieniały się parametry ich aktywności.
Tłuszcze rano czy wieczorem?
Wyniki badania wskazują na istotne różnice: Tłuszcze rano + węglowodany wieczorem:
- poprawa wrażliwości na insulinę
- korzystny wpływ metaboliczny
Tłuszcze wieczorem:
- wzrost aktywności genów zapalnych
- potencjalne ryzyko stanu zapalnego
- możliwy wczesny sygnał rozwoju chorób metabolicznych
Znaczenie kliniczne
Badanie sugeruje, że: czas spożywania posiłków może być równie ważny jak ich skład i kaloryczność W praktyce oznacza to możliwość wprowadzenia:
- spersonalizowanych zaleceń żywieniowych
- strategii profilaktyki otyłości
- nowych podejść w zapobieganiu cukrzycy typu 2
Naukowcy podkreślają, że potrzebne są większe i długoterminowe badania, konieczne jest uwzględnienie różnych grup (np. kobiet, osób z cukrzycą) oraz dalsze analizy (np. na modelach komórkowych i zwierzęcych) pomogą lepiej zrozumieć mechanizmy molekularne.
Wnioski dla praktyki
Choć temat wymaga dalszych badań, już teraz można sformułować ostrożne rekomendacje:
- rozważ spożywanie tłuszczów głównie w pierwszej części dnia
- większe porcje węglowodanów zostaw na późniejsze godziny
- dbaj o regularność posiłków zgodną z rytmem dobowym
Źródło: Deutsche Zentrum für Diabetesforschung (Niemieckie Centrum Badań nad Cukrzycą)
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak