Spis treści
- Czym jest orzeczenie o niepełnosprawności?
- 1. Praca zdalna rodzica dziecka z niepełnosprawnością
- 2. Elastyczny czas pracy
- 3. Dodatkowy urlop wychowawczy
- 4. Karta parkingowa dla dziecka z niepełnosprawnością
- 5. Ulgi w przejazdach koleją
- 6. Zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka z orzeczeniem
- 7. Świadczenie pielęgnacyjne w 2026 roku
- 8. Dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego
- 9. Ulga rehabilitacyjna
- 10. Opieka wytchnieniowa
Czym jest orzeczenie o niepełnosprawności?
Orzeczenia o niepełnosprawności są wydawane przez powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dzieci, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
W przypadku starszych dzieci i osób dorosłych wydaje się orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Jakie prawa daje orzeczenie o niepełnosprawności? Poniżej najważniejsze przykłady:
1. Praca zdalna rodzica dziecka z niepełnosprawnością
Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek o pracę zdalną złożony przez pracownika-rodzica dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności. Odmowa jest wprawdzie możliwa, ale tylko w uzasadnionych przypadkach. Pracodawca bowiem może odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli wykaże, że praca zdalna nie jest możliwa ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie takiej odmowy pracodawca powinien poinformować pracownika w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku przez pracownika.
2. Elastyczny czas pracy
Podobne zasady przewidziano dla elastycznej organizacji czasu pracy takiej jak: indywidualny rozkład czasu pracy, rozkład ruchomego czasu pracy czy system przerywanego czasu pracy. W tym przypadku pracodawca również może odmówić uwzględnienia wniosku pracownika tylko w określonych sytuacjach.
Co ważne, przywilej ten dotyczy również rodzica, którego dziecko jest już pełnoletnie i posiada orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
3. Dodatkowy urlop wychowawczy
Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy, a urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.
Jeżeli jednak z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika, niezależnie od wyżej opisanego urlopu wychowawczego może być udzielony dodatkowy urlop wychowawczy. Wynosi on do 36 miesięcy i można z niego korzystać nie dłuższej niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.
4. Karta parkingowa dla dziecka z niepełnosprawnością
Dziecko z niepełnosprawnością ma prawo do karty parkingowej, jeżeli ma stwierdzone znaczne ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się oraz odpowiednie wskazanie w orzeczeniu (punkt 9).
5. Ulgi w przejazdach koleją
Jeśli chodzi o ulgi ustawowe, to ich wysokość w wielu przypadkach zależy od rodzaju niepełnosprawności. Z tego powodu o szczegóły warto dopytać przewoźnika. Najczęściej dzieci z niepełnosprawnością korzystają z ulgi 78%, Obejmuje ona przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do określonych placówek takich jak szkoły, przedszkola, przychodnie, a także na turnus rehabilitacyjny i z powrotem.
6. Zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka z orzeczeniem
Orzeczenie o niepełnosprawności uprawnia do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Wsparcie w tej formie wypłacają gminy, najczęściej ośrodki pomocy społecznej). Zasiłek wynosi 215,84 zł miesięcznie i przysługuje bez względu na dochód.
7. Świadczenie pielęgnacyjne w 2026 roku
Od 1 stycznia 2026 r. kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 3386 zł miesięcznie na dziecko. Aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne dziecko musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie powinno zatem zawierać informację w punktach 7 i 8 o treści: „wymaga”.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bez względu na dochód.
8. Dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego
Turnus rehabilitacyjny może pomóc dziecko w kontaktach z otoczeniem i samodzielnym działaniu. Co ważne taki pobyt, może być dofinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Na dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności dopłata wynosi 30% przeciętnego wynagrodzenia. Obowiązują tu kryteria dochodowe, których przekroczenie zmniejsza kwotę przyznanej pomocy. W uzasadnionych przypadkach z dofinansowania może skorzystać również opiekun.
9. Ulga rehabilitacyjna
Ulga w PIT została przewidziana również dla rodziców, którzy mają na utrzymaniu dziecko z niepełnosprawnością. Roczne dochody osoby niepełnosprawnej nie mogą jednak przekraczać określonego limitu, który aktualnie (za 205 rok) wynosi 22 546,92 zł. Do kwoty tej nie wlicza się zasiłku pielęgnacyjnego Przyjmuje się też, że świadczenie pielęgnacyjne jako przychód matki lub ojca również nie wlicza się do tego limitu.
10. Opieka wytchnieniowa
Jest to mniej znana, ale ważna forma pomocy rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami. Opieka wytchnieniowa świadczona jest w ramach programu resortowego Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W praktyce polega na czasowym zastępstwie członków rodzin i opiekunów. Dzięki temu mogą oni załatwić bieżące sprawy czy się zregenerować. Orzeczenie o niepełnosprawności uprawnia do korzystania z opieki na dziecko od ukończenia drugiego roku życia.
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak