Spis treści
Cukrzyca to choroba przewlekła, która dotyka coraz większej liczby osób. Jednym z jej najpoważniejszych powikłań są uszkodzenia narządu wzroku. Oczy są szczególnie wrażliwe na wahania poziomu glukozy we krwi, a zmiany rozwijające się w przebiegu cukrzycy przez długi czas mogą nie dawać żadnych objawów. Dlatego jak podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu i Olkuszu, regularne kontrole okulistyczne powinny być stałym elementem opieki nad pacjentem z cukrzycą.
Na co dzień zajmuję się diagnostyką i leczeniem pacjentów z cukrzycą. To problem bardzo aktualny, a liczba chorych stale rośnie. Niestety świadomość powikłań ocznych wciąż jest zbyt niska. Każdy pacjent z rozpoznaną cukrzycą powinien być skierowany na badanie dna oka
– podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu i Olkuszu.
Retinopatia cukrzycowa - częste powikłanie cukrzycy
Jednym z najczęstszych powikłań jest retinopatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych siatkówki. Co istotne, zmiany te mogą pojawić się jeszcze przed postawieniem diagnozy.
– Cukrzyca często trwa wiele lat przed rozpoznaniem, dlatego już w chwili wykrycia choroby możemy obserwować zmiany w siatkówce – wyjaśnia okulistka.
W początkowym etapie retinopatia może nie powodować zauważalnych zaburzeń widzenia. Brak kontroli może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji.
– Nieleczona retinopatia prowadzi do utraty ostrości wzroku, a nawet do całkowitej ślepoty. Kluczowe jest wychwycenie zmian na bardzo wczesnym etapie – zaznacza lekarka.
Objawy, których nie wolno ignorować
Retinopatia cukrzycowa przez długi czas może nie dawać objawów. Istnieją jednak sygnały alarmowe, które wymagają pilnej konsultacji:
- przymglenie widzenia,
- zniekształcenie obrazu (falowanie, pomniejszenie lub powiększenie),
- mroczki w polu widzenia,
- trudności z widzeniem szczegółów,
- nagłe pogorszenie ostrości wzroku.
– Każde zaburzenie widzenia u pacjenta z cukrzycą jest objawem alarmującym i wymaga pilnej diagnostyki. Nie można odkładać tego na później – podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz.
Jakie badania wykonuje się u pacjentów z cukrzycą?
Podstawą diagnostyki jest badanie dna oka, które pozwala wykryć pierwsze zmiany w siatkówce.
– Na ten moment nie mamy innego badania przesiewowego, które mogłoby zastąpić ocenę dna oka. To okulista decyduje, czy doszło do uszkodzeń i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka – wyjaśnia okulistka.
Pierwsze badanie powinno zostać wykonane już w momencie rozpoznania cukrzycy. Kolejne wizyty ustalane są indywidualnie:
- brak zmian – kontrola raz w roku,
- pierwsze nieprawidłowości – wizyty częstsze, nawet co kilka miesięcy,
- bardzo dobrze wyrównana cukrzyca – czasem rzadziej, zgodnie z decyzją okulisty.
Uzupełnieniem diagnostyki jest tomografia OCT siatkówki – bezbolesne badanie obrazujące centralną część siatkówki. W przypadku stwierdzenia zmian wykonuje się także angiografię fluoresceinową.
– Angiografia to bardzo szczegółowe badanie z podaniem kontrastu dożylnie, które pozwala dokładnie ocenić naczynia siatkówki. U części pacjentów – na przykład z niewydolnością nerek lub alergią na kontrast – nie może być jednak wykonana. W takich sytuacjach opieramy się na badaniach nieinwazyjnych – tłumaczy lek. Małgorzata Laskowicz.
Specjalistka podkreśla również, że nawet dobrze kontrolowana cukrzyca nie zwalnia z badań profilaktycznych.
– Wahania glikemii mogą pojawiać się w różnych okresach życia i przyspieszać postęp zmian w siatkówce. Dlatego regularne wizyty są konieczne nawet przy dobrze wyrównanej cukrzycy – zaznacza lekarka.
Leczenie: laseroterapia i iniekcje doszklistkowe
Współczesna okulistyka oferuje skuteczne metody, które pozwalają zahamować postęp choroby.
Laseroterapia jest jedną z najczęściej stosowanych metod leczenia powikłań retinopatii cukrzycowej.
Podczas zabiegu wiązka lasera niszczy patologiczne naczynia lub obszary niedokrwienia. Zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie, po podaniu kropli znieczulających i rozszerzających źrenicę. Zwykle wymaga kilku sesji. Może powodować przejściowy dyskomfort, ale jest bezpieczny i dobrze tolerowany
– wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz.
Iniekcje doszklistkowe stosowane są szczególnie w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki.
– Zastrzyki podawane są regularnie, często w ramach programów lekowych. Ich skuteczność jest bardzo wysoka. Często łączymy je z laseroterapią, aby utrwalić efekt leczenia - dodaje okulistka.
W zaawansowanych przypadkach konieczne może być leczenie operacyjne.
– Problem pojawia się u pacjentów, którzy latami ignorują objawy cukrzycy. W zaawansowanym stadium rokowanie dotyczące poprawy ostrości wzroku jest znacznie gorsze – ostrzega lek. Małgorzata Laskowicz.
Najważniejsza jest profilaktyka
Cukrzyca może przez długi czas rozwijać się bezobjawowo i stopniowo uszkadzać wzrok.
Prewencja jest absolutnie kluczowa. Każdy pacjent z cukrzycą powinien być kierowany przez diabetologa na badanie dna oka i nie wolno tego bagatelizować. Im wcześniej wykryjemy zmiany, tym większe mamy możliwości skutecznego leczenia
– podsumowuje lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu i Olkuszu.
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak