Spis treści
Pamięć utrwalana w czasie spoczynku
U zdrowych osób mózg nie przestaje pracować, gdy odpoczywamy. Wręcz przeciwnie, w tym czasie dochodzi do intensywnego procesu utrwalania wspomnień. Szczególną rolę odgrywa tu hipokamp, struktura mózgu odpowiedzialna m.in. za pamięć i orientację przestrzenną.
W hipokampie aktywują się tzw. komórki miejsca, neurony, które „kodują” konkretne lokalizacje. Gdy poruszamy się w przestrzeni, komórki te aktywują się w określonej sekwencji. Później, podczas odpoczynku, mózg odtwarza tę sekwencję, co pozwala utrwalić doświadczenia i przekształcić je w trwałe wspomnienia.
Co dzieje się w chorobie Alzheimera?
W chorobie Alzheimera w mózgu gromadzą się patologiczne białka i blaszki amyloidowe, które zaburzają prawidłową pracę neuronów. Badania przeprowadzone na modelu mysim wykazały, że u osobników z taką patologią proces odtwarzania wspomnień nadal zachodzi, jednak w sposób chaotyczny.
Choć epizody „replay” pojawiają się równie często jak u zdrowych osobników, tracą one swoją uporządkowaną strukturę. Zamiast wzmacniać pamięć, aktywność neuronów staje się nieskoordynowana. Dodatkowo komórki miejsca przestają stabilnie kodować te same lokalizacje, zwłaszcza po okresach odpoczynku, dokładnie wtedy, gdy pamięć powinna się utrwalać.
Konsekwencje dla funkcjonowania pacjentów
Zaburzenia te mają bezpośrednie przełożenie na zachowanie. W badaniach myszy z patologią amyloidową gorzej radziły sobie w prostych zadaniach pamięciowych, takich jak poruszanie się po labiryncie. Zwierzęta „zapominały”, gdzie już były, i wielokrotnie wracały w te same, nieprowadzące do celu miejsca.
U ludzi podobne mechanizmy mogą tłumaczyć typowe objawy choroby Alzheimera: gubienie się w znanym otoczeniu, problemy z orientacją i narastające trudności w zapamiętywaniu niedawnych wydarzeń.
Szansa na wcześniejszą diagnostykę i skuteczniejsze leczenie
Zdaniem autorów badania odkrycie zaburzeń na poziomie pojedynczych neuronów może mieć istotne znaczenie kliniczne. Analiza procesów odtwarzania wspomnień może w przyszłości pomóc we wczesnym wykrywaniu choroby Alzheimera, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń mózgu, opracowaniu nowych terapii, ukierunkowanych nie tylko na objawy, ale na konkretne mechanizmy neuronalne.
Naukowcy badają obecnie, czy możliwe jest modulowanie procesu odtwarzania wspomnień za pomocą acetylocholiny - neuroprzekaźnika, który już dziś jest celem leków stosowanych w leczeniu objawowym choroby Alzheimera. Lepsze zrozumienie tego mechanizmu może zwiększyć skuteczność istniejących terapii i otworzyć drogę do nowych metod leczenia.
Choroba Alzheimera to nie tylko „zanik pamięci”, ale złożone zaburzenie pracy mózgu. Nowe badania pokazują, że problemem nie jest brak prób utrwalania wspomnień, lecz fakt, że proces ten przebiega w sposób nieprawidłowy. To odkrycie przybliża medycynę do skuteczniejszej diagnostyki i bardziej precyzyjnego leczenia jednej z największych chorób neurodegeneracyjnych naszych czasów.
Źródło: University College London
Potwierdź zapis
Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.
Coś poszło nie tak